[ برای کوه نوشتم اووووووووووو......جواب داد»»»»»»^^^^^^^^^^ ^ ]
_________________________________________________
« تسبیحی از باران برای او که همیشه می خوانمش تا مرا بخواند ... از ساده گیم شاید بود که میخواستم برای مجموعه ی «او نویسی » چیزی بنویسم »
_________________________________________________
کتابی از دوست شاعر وصمیمی جناب جلیل صفربیگی بدستم رسید با
نام « او نویسی » که پنجاه رباعی مناسبتی را شامل می شود و چون وبلاگ
ایشان هم بانام «واران »است اولین رباعی با باران شروع می شود :
زنبیل پر از ترانه در دستش بود
یک نامه ی عاشقانه در دستش بود
ختم صلوات داشت باران انگار
تسبیح هزار دانه در دستش بود
ص8رباعی1
البته روح صاف وپاک ایشان باعث شده که رباعی ها بسیار زلال وساده باشند وگرفتار هیچ پیچیده گی کلامی وسختی زبان نشود وخیلی راحت از:طبیعت/ اسامی / و رنگ وبوی اشعار عرفا وحتی رباعیات خیام تنوع بگیرد وچنان سهل وممتنع است که به راستی چون آب زلال از دست می ریزد ، حس را برمی انگیزاند وُ روح را می شُوید وُذوق را نشئه می دهد.
کار دوم :
یک عمر تو زخم های ما را بستی
هرروز کشیدی به سر ما دستی
شعبان که به نیمه می رسد آقا جان
ما تازه به یادمان می آید هستی
ص9رباعی2
اما از همین جا ذهن سئوال برانگیز را تحریک می کند که آیا الزام به بعضی از کلمات هست یا ایجاد وزن وسهل انگاری شاعر به چنین به اینجا کشیده شده ودست را به سوی صفحات دوم.....الا آخر می بردتا مروری ساده برابیات داشته باشیم و در بیشتر رباعیات دیگر هم این «کلمه » ها «ما »« تو»«که» «از»«او»«با» دیده شود ، البته «تو» «ما» به مراتب بیشتر است و همین نگاه گاه تا حد آزاردهنده ای پیش می رود وزائدبودن ویا اجبار در متن را نشان می دهد.
سرتاسر جان ما پُر از تب نشده
چون جام جنون ما لبالب نشده
ما منتظریم ماه کامل بشود
دور قمری چهارده شب نشده
ص12رباعی5
آقا تو که خوب می توانی مارا
از این همه غربت برهانی مارا
لای کلمات ندبه پنهان شده ایم
تا اینکه بیایی وُبخوانی ما را
ص13 رباعی 6
که درمصرع دوم بیت اول ردیف «ما را» واقعن زائد به نظر می رسدواصلن اگر ایشان کمی بیشتر دقت می فرمودند به قاطع این نوع اصراف کاری را متحمل نمی شدند:
یک عمر تو زخم های مارا بستی
هرروز کشیدی به سر ما دستی
شعبان که به نیمه می رسد آقاجان !
ما تازه به یادمان می آید هستی
به غیر ملزم نبودن «تو»و نحوه نه چندان خوب مصرع دوم از این رباعی و استفاده غیر فنی «آقاجان »وبیهوده بودن «ما»در مصرع آخر:
«ما تازه به یادمان می آید هستی »
در رباعی 4صفحه 11مصرع آخر به جای :
آقای گلم زبان من لال نیا
قاعدتن به نظر میآید که پس از:
ما خط تمام نامه هامان کوفی است
شاید کلمه ای در جهت تأیید واصرار لازم می آیدو ذکر این موضوع کهآنچه را می نویسیم همان طور هم می خوانیم :« کوفی است »
در رباعی 9 :
« امسال بهار بی تو آغاز نشد »
کار با یکدستی وزلالی پیش می رود ودر مصرع :
« کی سین سلام بر لبت می شکند »
مخاطب را به تحسین وا میدارد
اما در رباعی 10ص17درمعنا کمی میلنگد و:
«هرچند که بیمار توهستیم همه»
که خود کلمه «هستیم »«همه » را شامل می شود واحتیاج به همه نبود و شاید این حشوبسیار ملیح کاررا ناسُفته مینمایاندچون در مصرع آخر :
«انگار طلبکار تو هستیم همه»
همه بیشتر وبیشتر مشهود است . این نوع جملات در شعارها ومطالب جمعی گاه یافت شده اما نحو اجرا طوریست که بیشتر تأکید را میرساند نه زائد بودن ِ [همه]
در رباعی 12ص19ازکلمات «تلمبار »« لنگ ظهر »استفاده خوب وگوش نوازی شده که اصطلاحات عامیانه وگویش های محاوره را خوب کار زده
«جمعه شدولنگ ظهر بیدار شدیم»
هرچند فکر کنم نماز ظهر را باآقا خواندن وزیر پرچم مقدس ایشان رفتنرا وقت داریم.....!!
کارسرودن رباعی بسیارسخت است وجای هیچ درز وآستردوزی نیست و نمیشود باپینه وُوصله کار را نشان داد یعنی چنان چفت وبست در جمله باید باشد که خواننده احساس کوچک ترین لغزش ومسامحه را نبیند ومخصوصن مصرع آخرکوبنده وجاندار باشدو خواننده یا شنونده را مبهوت کند . این رباعیات خیام کاریست کارستان.به نظر میرسد رباعی بدین منوال نوشته میشودکه : استارد /حرکت /تمرکز /کوبش ... .واین امر بدیهی است که در انتها رباعی باچنان جدیت یا نتیجه گیری همراه است که مخاطب را در لذتی عمیق فرو می برد نه اینکه کار بدون استخوان بوده ودر پایان هم سُست و غیر اصولی پایان گیرد.که این نشان یک رباعی کوبنده وخوب است:
انگار نمیرسد به دریا جاده
در خویش زده همیشه درجا جاده
آقا نکند دیر شود آمدنت
من روی تو شرط بسته ام باجاده
حالا چرا این جاده باید به دریا برسد! چیز دیگریست که همان روایت حرکت رود ودریا را «شاید» می خواسته نشان دهد ...
همانطور که عرض شد بعضی از رباعی ها رنگ وبوی دیگران را دارد نه اینکه تأسی وتقلید کورکورانه باشد بلکه یکنوع همدوش خوانی است ودر پشت کلمات جلوه های زیبا ی شاعرانه دیگر را احساس می کنیم وخود به خود مستقل و قوی هستند وتا آنجا که شاعر را می شناسم به صورت نه دیداری بلکه فقط از طریق آثار بیشتر در کار رباعی است واین تنوع جزیی از خصیصه ایشان که می خواهد حرکت وحرف های تازه تری را داشته باشد ولی تند روی یا امروزی خواهی استحکام وساختار زبانی ولحن را بهم میریزد که این کم تر صورت اشتباه به خود گرفته ..
شاید این نوع کارها از تاریخ همشکل و یا اسطوره ها در بعضی از شعرهای دیگران دیده شده ولی این فضا [ باز هم شاید] جای چنین مجالی را نداشته وبالاتر از همه خود «او» ی نقش دهنده تمام فضا را از خود کرده است .شعار های دم دستی کاررا در شعر سهل بینی وزود گذر می نماید و باید بیشتر پرهیز شود که در این مجموعه خوب رعایت شده ونشان تجربه وپخته گی ایشان است .
البته شعر آئینی نشیب وفراز زیادی را طی نموده ودر حرکتها ونشانه ها به صورتهای رنگارنگی در آمده است ولی گسترش وپشت گرمی شاعر به فهم دینی بیشترمردم تنوع وصورت پذیری خاصی را در کارهانشان داده است وشاعران جوان با رباعیات وغزل مثنوی های بسیار جاندار نمود پیدا کرده اند. انتزاعی بودن شاید در کار به عینیت گرایی کار را نزدیک می کند اما تصویر و استعاره ها جانمایه کار را پر رنگتر ودلنشین تر مینماید....
_______________________
والشمس قسم به صورت ماه تو بود
______________________
درسوگ تو سنگ می زند برسینه
______________________
بنگاه فروش غل وزنجیر شده
______________________
تسبیح ترا ماه به گردن انداخت
_______________________
دریا به نماز ایستاده در تو
_______________________
عکس تو درون هیچ فنجانی نیست
_______________________
شاید اگر افراط در کارها نبود بی شک این مجموعه کار های یکدست تری داشت و از لغزش های کمتر آسیب می دید. به نظر بیشتر قدما وبزرگان ادب پارسی رباعی در 24وزن سروده می شود که بیشترین استفاده ازوزن [ لاحول ولا قوة الا بالله ] می باشد ودراین مجموعه نیز بیشتر همین وزن مشهود است. مهم استفاده از قافیه ای محکم ومأ نوس و ردیف مناسب که با قافیه چفت شده واگر هریک در شکل بندی واسکلت ابیات خوش ننشیند انگار کل رباعی فرو می ریزد مثلن وقتی گیسو وآهو می آید یا شکسته وبسته ، باید همنشینی داشته ولرزشی در چهاربند آن بوجود نیاید و می بینیم در این کتاب قافیه ها همان قافیه های ساده وروان است که کارکرد زیادی شده و در اشعار دیگران هم به هر نحوه آمده است و چندان قافیه های نو وبدیع نیست ولی خوبی کار آقای صفربیگی درکتابهای دیگرش نیز همین روانی وکلمات عادی را بکار کشیدن که از ویژگیهای بالا وعالی ایشان است.
_____________________
وقتی بزنی به برجک بعضی ها
___________________
عکس تو درون هیچ فنجانی نیست
_____________________
نوشتن این موضوع را چندان ضروری نمی بینم که طبق نوشته هایی در سده ی سوم هجری شعری منسوب به بهرام گور ساسانی بوده و تا اواسط قرن ششم هجری قافیه رباعی چهار تایی بوده وبه قول خواجه نصیرالدین طوسی قدما ترانه را چهاربیتی خوانده ودر چهار مصرع قافیه الزامی بود ولی بعد با حذف قافیه در مصرع سوم واجرای موسیقی وانتظار اجرای مصرع چهارم کار بر سراینده سخت تر واهمیت رباعی و مصرع چهارم نیز فزونی گرفت تا آنجا که در آن ضربه واقعی ونهایی جهت نتیجه گیری قرار گرفت . گاه در بیت دوم بعضی رباعی ها چنان می نماید که بیت اول توفیر دارد واین در اشعار قدما نیز دیده شده ودر این مجمو عه نیزهست که هر چند بیت ها جدای هم زیبا و جذابند اما در همخوا نی وهمنشینی چندان نزدیک نیستند اما در این مجموعه چنان نزدیک بهم اند که که این کار کمتر به نظر می رسد ذکر این نکته نیز لازم است که بکار بردن بعضی کلمات وعبارات درسطرهای مناسبتی که رنگ وبوی مذهبی داشته و در مورد ائمه (ع) واولیاء مخصوصن خداست بسیار باید باشناخت عمیق وتمیز کار گفته شود :
______________________
هرچند خودش کریم است اما
لطفی کن و یا کریم ها را دریاب
ص14رباعی7
___________________
آقا تو مگر نه اینکه دنبال منی
من گم شده ام بیا مرا پیدا کن
ص22رباعی 15
_____________________
که شکل قایم باشک بازی بچه هاست..! وآنجناب عالی واعلاست. ودر خاتمه مجموعه چه زیبا به پایان می رسد ، انگار باران همان رباعیها هستند که دریایی شدند و هر کدام از قطره ها کلمه هستند و درحالیکه چتری دارند رو بسوی دریا ی ذوق و عشق وساده گی و «او » پیش می روند :
___________________
چون رود رها شدی روان وسرمست
دریا نم نم به موج هایت پیوست
باران دارد به سمت تو می آید
هر قطره گرفته است چتری در دست
_______________________
به چنین استاد بزرگواری خسته نباشید عرض نموده و توفیق وموفقیت همیشگی در تمام عرصه ها را برایشان آرزو دارم...........
[ حسین دیلم کتولی ]
24/1/1388علی آباد کتول